Koronavirüs süreci organ bağışlarını olumsuz etkiledi!

Hayata Bağış Derneği Lideri Hüseyin Yıldırımoğlu, Koç Üniversitesi Hastanesi Organ Nakli Koordinatörü Mümin Uzunalan ve Koç Üniversitesi Hastanesi Böbrek ve Pankreas Nakli Merkez Sorumlusu Prof. Dr. Burak Koçak, 3-9 Kasım Dünya Organ Bağışı Haftası’na özel konuştu.

İstatiksel olarak bakıldığında her gün listelerde organ bekleyen hastalardan yaklaşık 30’unu kaybettiklerinin altını çizen Hüseyin Yıldırımoğlu, “Organ bekleyen yaklaşık 27.000 hastamız var, bununla birlikte sayıların çok kolay söylem edilmesinden bizler rahatsızız. Bekleyen hastalara olay ya da sayı istikametinden bakmak işin kolay ve vermek istediğimiz iletisi kapsamadığını düşünüyoruz.
Bizler bekleyenler için bu sayıların her birinin başka kıssaları, aileleri, arkadaşları, meslekleri velhasıl her birinin insan olduğu ve bir hayatın değeri biçilemezken her biri çarpı binler olduğunu anlatmaya çalışıyoruz. Olaya bu türlü bakıldığında bir aile, bir konut, bir apartman, bir sokak, bir mahalle hatta bir kent dolusu insanın organ beklediğini görüyor ve biliyoruz.” dedi.

Pandemi sürecinin organ bağışı tesiri üzerine konuşan Hüseyin Yıldırımoğlu, “Kadavradan organ nakli, koronavirüs nedeniyle ağır bakımdaki yataklarının bir kısmının koronavirüs hastalarına ayrılması, beyin vefatı tespit edilen ve ailesi tarafından organ bağışlayanların koronavirüsü taşımadığını iki sefer negatif test sonucu ile kanıtlama süreçleri organ kullanım oranlarında ve organ bağışlarında düşüşe neden oldu. Pandemi devrinde her iş bölümünde değişkenliklere ahenk
sağlama sıhhat bölümü için de geçerli.” diye konuştu.

Bilgisi olmayanların organ bağışı konusunda yanlış yönlendirmelerde bulunduğuna dikkat çeken Hüseyin Yıldırımoğlu şöyle konuştu: “Bunun önüne geçmek için organ bağışı ve nakli konusunda bizlerin daha fazla gerçekleri şeffaf biçimde insanımıza anlatmamız gerekiyor. Organ bağışı konusunda yapılan anket çalışmalarında insanların sıhhat sistemine karşı olan korkuları nedeni ile ani
bir kaza yahut travma geçirdiğinde cebinden organ bağışı kartı çıkması durumunda kendisinden çok çabuk vazgeçileceği konusunda telaşlarının olduğu tespit edilmiş. Bu mantıkla ağır bakım yatağında yatan her hasta potansiyel organ bağışçısı olarak gözükür. Bizler her fırsatta beyin mevtini anlatmaya çalışıyoruz, beyin vefatının gerçek mevt olduğuna, geri dönüşümün mümkün olmadığına
ve organ dağıtımının Sıhhat Bakanlığı tarafından şeffaf halde adaletlice dağıtıldığını anlatmaya uğraşıyoruz. Organ rastgele bir yerden satın alacağımız bir nesne değil, tek kaynağı insan ve o insanın yapacağı bağışın yanlışsız yere gideceğine inanması ve tasalarının kaybolması fakat eğitim ve bilgilendirme yoluyla olur. Dernek olarak yaptığımız her aktiflikte gayemiz bir bireye ulaşmak. Bir
insanın bakış açısını müspet olarak değiştirebilirsek bugüne kadar olduğu üzere bundan sonra da en büyük manevi tatminimiz olacaktır.”

Organ bağışında yakınlarının kesinlikle onay vermesi gerekiyor

Hayatını kaybetmiş her beşerden organ bağışının mümkün olmadığını tabir eden Mümin Uzunalan, “Kadavradan organ bağışı için vefatın ağır bakım kaidelerinde, olay yapay teneffüs aygıtına bağlıyken gerçekleşmesi gerekir. Ölen kişinin yakınlarının da organ bağışına istek göstermesi lazım. Kişi sıhhatinde organlarını bağışlasın ya da bağışlamasın ülkemiz mevzuatına nazaran kesinlikle geride kalan
yakınlarının da onay vermesi koşuldur.” diye konuştu. Organ nakli için hastaların bekleme müddetiyle ilgili net bir vakit vermenin çok sıkıntı olduğuna dikkat çeken Mümin Uzunalan, “Canlı vericileri olan hastalar kısa müddette organ nakli imkanına kavuşuyorlar. Lakin canlı vericilerden nakil yapılabilen organlar sırf karaciğer ve böbrektir. Gerek canlı vericisi olmayan hastalar gerekse kalp, akciğer, pankreas
ve ince barsak yetmezliği yaşayan hastalar için beklenecek vakit meçhuldür.” açıklamasında bulundu.

Organ naklinin bekleme süreci hem hastalar hem de yakınları için çok şiddetli geçiyor

Bekleme sürecinin hastalar ve yakınları için çok güçlü bir süreç olduğuna vurgu yapan Koç Üniversitesi Hastanesi Böbrek ve Pankreas Nakli Merkez Sorumlusu Prof. Dr. Burak Koçak, “Bağışçıların nakilden çekinmemesi gerekiyor. Zira nakillerin vaktinde gerçekleştirilmemesi hastaların sıhhati açısından daha büyük sorunlara neden olabilir. Bu tedbirler sayesinde nakiller yapılabilmektedir. Hastalarımızın bu noktada organ naklinden çekinmesine gerek yoktur. Öte yandan ülkemizde ne yazık ki kadavradan organ bağışı sayıları da çok düşük. Son yıllarda küçük de olsa artışlar var lakin beklentiyle kıyaslandığında ortada önemli farklar bulunuyor. Bunun sonucu olarak da hastaların bekleme mühletleri uzuyor, hastalıkları ilerliyor ve bu durum öteki organlarına da ziyan vermeye başlıyor. Vakit zaman hastaneye yatarak tedavi olmak zorunda kalmakta, bu yatışların sayısı ve her yatışın yükü gitgide artmaktadır. Kronik organ yetmezlikleri, hastaların aileleri için de çok sancılı bir süreç. Hastalığın safhalarına bağlı olarak aile yaşantıları; iş gücü kaybı, eğitim-öğretimden uzak kalma, çocuklarda büyüme-gelişme geriliği, ruhsal çöküntüler, toplumsal hayattan kopma hatta hastaneye bağımlı bir yaşama bağlı olarak olumsuz etkilenmektedir.” dedi.

Koronavirüs sürecinde organ bağışında yaşanan düşüşe de farklı bir parantez açan Prof. Dr. Burak Koçak, “Pandemi devri bilhassa kadavradan organ bağışlarını olumsuz etkiledi. Ağır bakım yataklarının giderek artan doluluk oranları, bağışçılara kaçınılmaz olarak yapılması gereken koronavirüs taramalarının süreci uzatması, ailelerin süreç hakkında bilgilendirmelerinde yaşanan aksaklıklar üzere kimi nedenlerden bahsedilebilir. Buna rağmen, canlı organ bağışçıları için birebir
durumlardan bahsetmek mümkün değil. Sevdiklerini tekrar sıhhatine kavuşturma isteğindeki vericiler güçlü bir motivasyonla karşımıza çıkıyor. Bizler de onların sağlıklı bireyler olduklarının ve planlanan ameliyatın, ameliyat sırasında ve hayatının kalanında onun sıhhatine ziyan vermeyeceğinden emin olmamız gerekir. Bu emelle bir çok test ve kıymetlendirme çağdaş tıbbın uygulamalarına bağlı kalarak yapılıyor. Tüm dünyada olduğu üzere ülkemizde de sıkıntı günler geçirmemize sebep olan pandemi koşullarının getirdiği ek tedbirler de elbette sıkı sıkıya uygulanmaktadır.” diye konuştu.