Çocuğunu çokdilli yetiştirmek isteyen anne ve babalar ne yapmalı?

Erken çocukluk periyodunda birden fazla lisan tahsilinin dilbilimsel, bilişsel, nörolojik ve sosyolojik özelliklerini inceleyen Prof.Dr. Belma Haznedar, lisan tahsiline erken yaşta başlamak konusunda şu konulara dikkat çekti:  

“Erken yaşta lisan tahsiline başlamak birçok açıdan avantaj sağlayabilir. Lakin bu bahiste araştırmacılar ortasında önemli görüş ayrılıkları var. Lakin şu bir gerçek; lisan tahsili bugünden yarına kısa müddette gerçekleşmez. Temel bağlantı marifetlerinin ötesinde bir lisanı akademik manada öğrenmek için 5-7 yıl üzere bir müddete muhtaçlık vardır. Bu manada ne kadar erken başlar ve bunu ne kadar düzgün yaparsanız daha güzel sonuçlar almanız mümkün olacaktır. Bence bu ülkemizin kanayan yarası olan yabancı lisan öğretiminin üniversite yıllarına kadar sarkmasını da engelleyecektir. Olağan burada çocuklara ikinci/yabancı bir lisanı nasıl öğrettiğiniz de çok kıymetlidir.”

Yaş faktörü kadar konut yahut okul üzere ortamların da ikinci bir lisanı öğrenmede kritik ehemmiyet taşıdığına dikkat çeken Haznedar, şöyle devam etti:

Çocuğun meskende konuştuğu lisanın içinde yaşadığı toplumda ve okul ortamında ne kadar desteklendiği çok kıymetli. İkinci bir lisanın sınıf ortamında öğretildiği durumlarda lisanın şahsî hayat elementlerinden büyük ölçüde mahrum kaldığını görüyoruz. Ağır yabancı lisan eğitiminin yapıldığı okullarımız olmakla birlikte, bu ülkemizdeki eğitim programlarının genel normunu oluşturmuyor. Kimi çalışmalarda erken çocukluk yerine sonraki yıllarda başlanan lisan tahsilinin daha güzel sonuçlar verdiğini öne süren bulgular var. 

Bu sonuçlar tek başına yaşın değil, çocuğun içinde yaşadığı öğrenme ortamının, meskende kaç kitap okunduğunun, ailenin sunduğu imkanların kıymetine yapılan vurgu bakımından değerli. Örneğin, konutunda kitaplarla büyüyen bir çocuğun hem konuştuğu lisanlarda kelam varlığı bilgisinin hem de tabir lisanının çok daha güçlü olduğu görülüyor.”

İkidillilik hakkında gerçek bilinen yanlışlar

Prof.Dr. Belma Haznedar, anne ve babalar için hazırladığı kısımda ise ikidillilik hakkında en çok merak edilen sorulara ve gerçek bilinen yanlışlara yer veriyor. İşte bunlardan kimileri:

İki lisana maruz kalmak çocuğumun başını karıştırır mı? 

Bu sorunun karşılığı, ‘Hayır’. Kimi vakit çocuğun her iki lisandan sözleri tıpkı cümlede kullanmasını, anne ve babalar baş karışıklığı olarak algılayabilir. Bu, ikidillilik literatüründe lisan değiştirme/düzenek değiştirme olarak bilinir ve yetişkinlerin de sıklıkla yaptığı olağan bir kullanım formudur.

Çocuğum her iki lisanını birebir derecede akıcı ve gerçek kullanabilir mi?

İkidillilik alanında en yanlış bilinen hususlardan biri, ikidilli bir çocuğun her iki lisanını birebir derecede akıcı ve yanlışsız konuştuğu istikametindeki görüştür. İkidilli bireyler gerek eğitim imkanlarına erişim, gerekse içinde yaşadıkları mesken, topluluk ve çalışma şartları nedeniyle, her iki lisana eşit oranda maruz kalamayabilirler. Ayrıyeten ikidilli bireyler lisanlarını farklı şahıslarla, farklı nedenlerle, farklı ortamlarda, farklı işleri yapmak için kullanırlar. Her bir lisandaki akıcılığı ve yanlışsız kullanımı, kişinin o lisana ne ölçüde gereksinim duyduğu ve hangi sıklıkla kullandığı ile direkt ilgilidir. 

İkidillilik çocuğumu daha zeki mi yapar? 

İkidillilik çocuğunuzu daha zeki yapmaz. İkidilliliğin çocuğun gelişimine faydaları vardır. Lakin bu, ikidilli çocukların daha zeki olduğu manasına gelmez. Bu mevzuda literatürde bilimsel bir data bulunmamaktadır. 

İkidilli çocuk yetiştirmek isteyen anne ve babalar ne yapmalı? 

Çocuklarıyla bol bol kendilerini rahat hissettikleri lisanda konuşmalı! Birlikte vakit geçirmeli, oyunlar oynamalı, farklı formlarda irtibat kurmanın yollarını aramalıdır.